Η ΕΕ εγκαταλείπει τη μεταρρύθμιση των πληρωμών B2B: Οι μεταφορείς θα συνεχίσουν να περιμένουν 120 ημέρες για τα χρήματά τους

Η ΕΕ εγκαταλείπει τη μεταρρύθμιση των πληρωμών B2B: Οι μεταφορείς θα συνεχίσουν να περιμένουν 120 ημέρες για τα χρήματά τους

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να αποσύρει τον πρωτοποριακό κανονισμό που επρόκειτο να περιορίσει τις προθεσμίες πληρωμής στις εμπορικές συναλλαγές σε 30 ημέρες. Η απόφαση αυτή, που ανακοινώθηκε στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2027, σημαίνει για τον ευρωπαϊκό κλάδο μεταφορών και εφοδιαστικής τη διατήρηση του status quo — δηλαδή μιας πραγματικότητας στην οποία οι μεγαλύτεροι εντολείς εξαναγκάζουν χωρίς συνέπειες τους μικρότερους μεταφορείς να αποδέχονται όρους πληρωμής που φτάνουν ακόμη και τους τέσσερις μήνες. Για τους διαχειριστές κινδύνων και τους ιδιοκτήτες εταιρειών εφοδιαστικής που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά, αυτό αποτελεί σήμα συναγερμού που πρέπει να οδηγήσει σε άμεση αναθεώρηση της πιστωτικής πολιτικής και των διαδικασιών επαλήθευσης αντισυμβαλλομένων.

Τέλος στις ελπίδες για ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση κατά των καθυστερήσεων πληρωμών

Η πρόταση κανονισμού COM(2023) 533, που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2023, αποτελούσε απάντηση σε ένα από τα σοβαρότερα διαρθρωτικά προβλήματα της ευρωπαϊκής αγοράς B2B — τις χρόνιες καθυστερήσεις στην εξόφληση εμπορικών υποχρεώσεων. Η πρόταση προέβλεπε την καθιέρωση απόλυτου, αδιαπραγμάτευτου ορίου 30 ημερών για τις πληρωμές τόσο στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων όσο και στις δημόσιες συμβάσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η βασική καινοτομία της πρότασης ήταν η επιλογή της μορφής κανονισμού αντί οδηγίας. Η διάκριση αυτή έχει θεμελιώδη νομική σημασία: ένας ευρωπαϊκός κανονισμός ισχύει άμεσα και ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη από την ημέρα έναρξης της ισχύος του, χωρίς να απαιτείται εθνική εφαρμογή. Αντίθετα, μια οδηγία αφήνει στα κράτη ελευθερία ως προς τον τρόπο εφαρμογής, γεγονός που ιστορικά έχει οδηγήσει σε τεράστιες αποκλίσεις μεταξύ των χωρών στην επιβολή του νόμου και στην αποτελεσματικότητα της προστασίας των πιστωτών.

Παρότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε την πρόταση με ψηφοφορία τον Απρίλιο του 2024, η πρωτοβουλία βρέθηκε σε αδιέξοδο στο στάδιο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημαντικός αριθμός κρατών μελών εξέφρασε αντιρρήσεις και η επίτευξη της απαιτούμενης συναίνεσης αποδείχθηκε αδύνατη. Σύμφωνα με έγγραφο που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεριέλαβε την πρόταση στον κατάλογο των νομοθετημάτων προς απόσυρση στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας για το 2027.

Οι επιχειρηματικοί κύκλοι που υπερασπίζονται τα συμφέροντα των μικρότερων εταιρειών είναι εξοργισμένοι. Η ισπανική οργάνωση PMcM — Plataforma Multisectorial contra la Morosidad — κατηγορεί δημόσια τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα ότι υποκύπτουν στις πιέσεις ισχυρών ομάδων άσκησης επιρροής που εκπροσωπούν μεγάλες εταιρείες. Οι τελευταίες χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια τις παρατεταμένες προθεσμίες πληρωμής ως μέσο δωρεάν χρηματοδότησης των δικών τους λειτουργικών δραστηριοτήτων, μεταφέροντας το κόστος της χρηματοδότησης στους προμηθευτές και υπεργολάβους τους, οι οποίοι συχνά δεν διαθέτουν τη διαπραγματευτική ισχύ για να αρνηθούν τους δυσμενείς όρους.

Ο κλάδος μεταφορών, διαμεταφοράς και εφοδιαστικής υπό ιδιαίτερη οικονομική πίεση

Από όλους τους κλάδους που εκτίθενται στις συνέπειες της αποτυχίας της ευρωπαϊκής μεταρρύθμισης, ο κλάδος οδικών μεταφορών και εφοδιαστικής βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσχερή θέση. Αυτό οφείλεται στις ιδιαιτερότητες του επιχειρηματικού μοντέλου, το οποίο απαιτεί την ανάληψη σημαντικού κόστους εκ των προτέρων, πριν ακόμη ληφθεί οποιαδήποτε πληρωμή από τον εντολέα.

Ένας μεταφορέας που αναλαμβάνει μια μεταφορική εντολή πρέπει σχεδόν αμέσως να καλύψει:

  • το κόστος καυσίμων — που συχνά αντιπροσωπεύει το 30–35% του συνολικού λειτουργικού κόστους,
  • τα διόδια και τις βινιέτες σε διαδρομές που διασχίζουν πολλές χώρες,
  • τις δόσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης για ελκυστήρες και ημιρυμουλκούμενα,
  • τις αποδοχές των οδηγών μαζί με τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης,
  • το κόστος ασφάλισης αστικής ευθύνης, μικτής ασφάλισης και ασφάλισης φορτίου,
  • το τρέχον κόστος σέρβις και συντήρησης του στόλου.

Η πληρωμή για την υπηρεσία που παρασχέθηκε, αντίθετα — σύμφωνα με την τρέχουσα πραγματικότητα της αγοράς — εμφανίζεται στον λογαριασμό του μεταφορέα συχνά με καθυστέρηση αρκετών μηνών. Στο συνέδριο „Polish road transport and logistics under pressure", που διοργάνωσε η οργάνωση Organizacja Transport i Logistyka Polska (TLP) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 18 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάστηκαν στοιχεία που αποτυπώνουν ανάγλυφα την κλίμακα του προβλήματος.

Η Eliza Misiejuk, εκπροσωπώντας την εταιρεία Schavemaker, επισήμανε ότι οι προθεσμίες πληρωμής που φτάνουν τις 120 ημέρες έπαψαν να αποτελούν εξαίρεση και γίνονται ο νέος κανόνας της αγοράς στις σχέσεις με μεγάλους εντολείς. Τα κλαδικά στατιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν αυτή την ανησυχητική εικόνα: το 85% των πολωνικών μεταφορικών εταιρειών συναντά τακτικά προθεσμίες πληρωμής από 30–60 ημέρες, ενώ το 42% των επιχειρήσεων αναγκάζεται να υπογράφει συμβάσεις στις οποίες η προθεσμία πληρωμής υπερβαίνει τις 120 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία παρέχει την υπηρεσία και επί τέσσερις μήνες δεν βλέπει ούτε ένα ζλότι αμοιβής, χρηματοδοτώντας στο μεταξύ ολόκληρο τον λειτουργικό κύκλο από ίδια κεφάλαια ή ακριβό κεφάλαιο κίνησης μέσω δανεισμού.

Φαινόμενο ντόμινο: Από τις καθυστερήσεις πληρωμών στη χρεοκοπία

Ο Maciej Wroński, πρόεδρος της TLP, επισημαίνει μία ακόμη διάσταση του προβλήματος — οι ρυθμίσεις που θεσπίζονται αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο ενδέχεται παραδόξως να επιδεινώσουν την κατάσταση των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη διεθνή αγορά. Αν η Πολωνία περιόριζε μονομερώς τις επιτρεπόμενες προθεσμίες πληρωμής χωρίς αντίστοιχες ρυθμίσεις στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, οι Πολωνοί μεταφορείς θα μπορούσαν να χάσουν μέρος των εντολών προς όφελος εταιρειών από κράτη όπου οι μακρές προθεσμίες πληρωμής παραμένουν αποδεκτός κανόνας. Εξ ου και το αίτημα του κλάδου — η μόνη ουσιαστική λύση είναι μια εναρμονισμένη ρύθμιση για ολόκληρο τον ευρωπαϊκό κλάδο μεταφορών, διαμεταφοράς και εφοδιαστικής.

Χωρίς μια τέτοια ρύθμιση, ο κλάδος των μεταφορών παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτος στο φαινόμενο ντόμινο. Ο μηχανισμός είναι απλός και γνωστός στους αναλυτές κινδύνου: όταν μια μεγάλη εταιρεία διαμεταφοράς ή ένας εντολέας κηρύσσει πτώχευση ή ανακοινώνει σοβαρά προβλήματα πληρωμών, ολόκληρη η αλυσίδα υπεργολάβων και μεταφορέων που περίμεναν επί μήνες να πληρωθούν έρχεται ξαφνικά αντιμέτωπη με το γεγονός ότι το δεσμευμένο κεφάλαιο θα χαθεί. Οι μικρότεροι μεταφορείς, που συχνά λειτουργούν με πολύ χαμηλά περιθώρια κέρδους και χωρίς σημαντικά ταμειακά αποθέματα, δεν μπορούν να επιβιώσουν από ένα τέτοιο πλήγμα. Το αποτέλεσμα είναι διαδοχικές χρεοκοπίες, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν νέα κύματα αφερεγγυότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.

Η πίεση στα περιθώρια κέρδους στις οδικές μεταφορές είναι εδώ και χρόνια από τις υψηλότερες μεταξύ όλων των κλάδων. Το αυξανόμενο κόστος εργασίας, οι τιμές ενέργειας, οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί και το κόστος συμμόρφωσης αναγκάζουν τους μεταφορείς να λειτουργούν με καθαρά περιθώρια κέρδους της τάξης του 2–5%. Υπό αυτές τις συνθήκες, η δέσμευση απαιτήσεων για 90 ή 120 ημέρες χωρίς πρόσβαση σε φθηνή εξωτερική χρηματοδότηση μπορεί κυριολεκτικά να κρίνει την επιβίωση μιας επιχείρησης.

Το ισπανικό μοντέλο: Απόδειξη ότι οι ρυθμίσεις λειτουργούν

Η απαισιόδοξη εικόνα της κατάστασης στην ΕΕ έρχεται σε αντίθεση με την εμπειρία της Ισπανίας, η οποία αποφάσισε να αναλάβει αυτόνομη ρυθμιστική δράση στον τομέα των μεταφορών. Στα τέλη του 2021 οι αρχές στη Μαδρίτη εισήγαγαν ένα σύστημα αυστηρών διοικητικών κυρώσεων για τους φορείς που υπερβαίνουν την προθεσμία πληρωμής των 60 ημερών για υπηρεσίες μεταφοράς. Είναι σημαντικό ότι η ρύθμιση εφαρμόζεται ενεργά μέσω ελέγχων και πραγματικών οικονομικών κυρώσεων — δεν παρέμεινε ανενεργή διάταξη.

Τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα και τεκμηριωμένα από την οργάνωση Fenadismer, που εκπροσωπεί τον κλάδο μεταφορών στην Ισπανία. Ο μέσος χρόνος αναμονής για πληρωμή στις οδικές μεταφορές ήταν 83 ημέρες το 2021. Το 2025 μειώθηκε στις 59 ημέρες και τον Σεπτέμβριο του 2026 έφτασε στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 47 ημερών — δηλαδή κάτω από το νόμιμο όριο των 60 ημερών, γεγονός που δείχνει ότι ένα μέρος της αγοράς προσαρμόστηκε εθελοντικά στα νέα πρότυπα, χωρίς να περιμένει την παρέμβαση των ελεγκτών.

Η μείωση του μέσου χρόνου αναμονής για πληρωμή κατά περισσότερο από 43% μέσα σε πέντε χρόνια είναι ένα αποτέλεσμα που αποδεικνύει σαφώς την αποτελεσματικότητα αυστηρών ρυθμίσεων που υποστηρίζονται από πραγματική επιβολή του νόμου. Για τους Πολωνούς και άλλους Ευρωπαίους μεταφορείς, που βλέπουν αυτά τα στοιχεία υπό το πρίσμα προθεσμιών πληρωμής 120 ημερών, το ισπανικό μοντέλο αποτελεί ένα απρόσιτο πρότυπο — και απόδειξη ότι η αλλαγή είναι δυνατή, αρκεί να υπάρχει η πολιτική βούληση για την υλοποίησή της.

Τι σημαίνει η αποτυχία της μεταρρύθμισης για τους διαχειριστές κινδύνων;

Η απόσυρση της πρότασης COM(2023) 533 δεν είναι απλώς μια νομοθετική ήττα — είναι ένα επιχειρησιακό σήμα που πρέπει να ωθήσει όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά να επικαιροποιήσουν τη στρατηγική διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου τους. Η διατήρηση του ισχύοντος νομικού καθεστώτος σημαίνει ότι για τουλάχιστον αρκετά ακόμη χρόνια οι μεγάλοι εντολείς θα διατηρήσουν πλήρη ελευθερία να επιβάλλουν μακρές προθεσμίες πληρωμής στους μικρότερους υπεργολάβους, ενώ οι τελευταίοι δεν θα διαθέτουν αποτελεσματικό νομικό εργαλείο για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Από την άποψη της αξιολόγησης του κινδύνου συνεργασίας, ο κλάδος μεταφορών και εφοδιαστικής πρέπει να ταξινομηθεί ως τομέας αυξημένου κινδύνου, που απαιτεί την εφαρμογή αυστηρότερων διαδικασιών επαλήθευσης. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους ακόλουθους τομείς:

1. Παρακολούθηση του δείκτη DSO

Ο δείκτης Days Sales Outstanding (DSO) — δηλαδή ο μέσος χρόνος αναμονής για την είσπραξη απαιτήσεων — πρέπει να παρακολουθείται ανά τρίμηνο για όλους τους πελάτες του κλάδου μεταφορών, διαμεταφοράς και εφοδιαστικής. Η συστηματική αύξηση του DSO αποτελεί ένα από τα πρώιμα και πιο αξιόπιστα προειδοποιητικά σήματα για απώλεια της χρηματοοικονομικής ρευστότητας ενός αντισυμβαλλομένου. Οι εταιρείες των οποίων ο DSO υπερβαίνει τις 90 ημέρες και παρουσιάζει ανοδική τάση πρέπει να υπόκεινται σε ενισχυμένη παρακολούθηση και περιορισμούς στα πιστωτικά όρια.

2. Επαλήθευση της δομής των απαιτήσεων των εντολέων

Κατά τη δημιουργία νέων επιχειρηματικών σχέσεων και την επανεξέταση υφιστάμενων συμβάσεων, αξίζει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη δομή των απαιτήσεων του δυνητικού αντισυμβαλλομένου — και ιδίως στο ποσοστό των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων στο συνολικό χαρτοφυλάκιο. Οι εταιρείες που αντιμετωπίζουν οι ίδιες σοβαρές καθυστερήσεις στην είσπραξη απαιτήσεων από τους πελάτες τους είναι στατιστικά πιο πιθανό να καθυστερούν τις δικές τους πληρωμές προς τα επόμενα μέρη της αλυσίδας εφοδιασμού.

3. Αυξανόμενη ανάγκη για πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων και χρηματοδότηση απαιτήσεων

Σε περιβάλλον μακρών προθεσμιών πληρωμής και απουσίας ρυθμιστικής προστασίας, η πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων — τόσο χωρίς δικαίωμα αναγωγής (με ανάληψη του κινδύνου αφερεγγυότητας) όσο και με δικαίωμα αναγωγής — γίνεται για πολλούς μεταφορείς ζήτημα επιβίωσης και όχι απλώς χρηματοοικονομικής βελτιστοποίησης. Οι εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων και οι ασφαλιστές απαιτήσεων πρέπει να αναμένουν απότομη αύξηση της ζήτησης για τις υπηρεσίες τους στον κλάδο μεταφορών, διαμεταφοράς και εφοδιαστικής τα επόμενα τρίμηνα, γεγονός που θα απαιτήσει ταυτόχρονα αυστηρότερη ανάλυση των χαρτοφυλακίων απαιτήσεων του κλάδου.

4. Κίνδυνος φαινομένου ντόμινο στην αλυσίδα εφοδιασμού

Οι αναλυτές κινδύνου πρέπει να χαρτογραφούν τις σχέσεις μεταξύ μεγάλων εταιρειών εφοδιαστικής και του δικτύου υπεργολάβων τους. Η χρεοκοπία ενός μεγάλου παίκτη μπορεί να προκαλέσει χιονοστιβάδα αφερεγγυότητας μεταξύ δεκάδων μικρότερων εταιρειών που χρηματοδοτούσαν επί μήνες τη δραστηριότητά του με το δικό τους κεφάλαιο κίνησης. Τα σενάρια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την έκθεση σε αυτό το είδος κινδύνου συγκέντρωσης.

Ρυθμιστική προοπτική: Τι μπορεί ακόμη να αλλάξει;

Η απόσυρση της πρότασης κανονισμού δεν κλείνει οριστικά τη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του συστήματος πληρωμών στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί στο μέλλον να παρουσιάσει μια νέα πρόταση — ίσως λιγότερο φιλόδοξη, βασισμένη σε οδηγία αντί κανονισμού, ή με μεγαλύτερες μεταβατικές περιόδους και περισσότερες εξαιρέσεις που θα μετριάσουν την αντίσταση των κρατών μελών. Είναι επίσης δυνατή η επιλογή κλαδικών ρυθμίσεων — κατά το πρότυπο των διατάξεων για τις μεταφορές που εφάρμοσαν η Πολωνία και άλλες χώρες στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την κινητικότητα.

Ο κλάδος μεταφορών, διαμεταφοράς και εφοδιαστικής, που εκπροσωπείται από οργανώσεις όπως η TLP, δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει την άσκηση πίεσης στους υπευθύνους λήψης αποφάσεων. Το συνέδριο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Νοέμβριο του 2026 ήταν ένα σαφές μήνυμα ότι ο κλάδος θα ασκήσει ενεργά πιέσεις υπέρ ευρωπαϊκών λύσεων που θα εξισώσουν τους όρους ανταγωνισμού και θα προστατεύσουν τους μικρότερους μεταφορείς από την οικονομική επιβολή των μεγάλων εντολέων.

Μέχρι να τεθούν σε ισχύ νέες ρυθμίσεις — και η νομοθετική ιστορία δείχνει ότι αυτό μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια — η μόνη αποτελεσματική προστασία για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα εφοδιαστικής παραμένει η αυστηρή δέουσα επιμέλεια, η ενεργή διαχείριση απαιτήσεων και η συνειδητή διαμόρφωση πιστωτικής πολιτικής έναντι αντισυμβαλλομένων από τον κλάδο μεταφορών, διαμεταφοράς και εφοδιαστικής.

Σύνοψη: Αυξημένη ετοιμότητα για ολόκληρο τον κλάδο

Η αποτυχία της ευρωπαϊκής μεταρρύθμισης κατά των καθυστερήσεων πληρωμών είναι κακή είδηση για όλους όσοι πίστευαν ότι το ευρωπαϊκό δίκαιο θα εξισορροπούσε αποτελεσματικά την ανισότητα ισχύος μεταξύ μεγάλων εντολέων και μικρών παρόχων υπηρεσιών. Στον κλάδο μεταφορών και εφοδιαστικής η ανισότητα αυτή είναι ιδιαίτερα αισθητή — και ιδιαίτερα επικίνδυνη για τη σταθερότητα ολόκληρης της αγοράς.

Οι εταιρείες που αξιολογούν σήμερα τον κίνδυνο συνεργασίας με εταίρους από τον κλάδο μεταφορών, διαμεταφοράς και εφοδιαστικής πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι οι αντισυμβαλλόμενοί τους ενδέχεται να λειτουργούν υπό συνθήκες μόνιμης έλλειψης ρευστότητας, που δεν οφείλεται σε διοικητική ανεπάρκεια αλλά σε διαρθρωτική παθογένεια της αγοράς πληρωμών. Η επίγνωση αυτή πρέπει να αντικατοπτρίζεται τόσο στη βαθμολογική αξιολόγηση των αντισυμβαλλομένων όσο και στη διαμόρφωση των δικών τους εμπορικών όρων.

Η εμπειρία της Ισπανίας δείχνει ότι η αλλαγή είναι δυνατή — αλλά απαιτεί αποφασιστικότητα από τις ρυθμιστικές αρχές και πραγματική επιβολή του νόμου. Όσο η αποφασιστικότητα αυτή απουσιάζει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ολόκληρο το βάρος της διαχείρισης κινδύνου πέφτει στους ώμους των ίδιων των συμμετεχόντων στην αγορά. Και αυτό σημαίνει ότι πλατφόρμες όπως η EURODEBT.eu, που ειδικεύονται στην επαλήθευση της χρηματοοικονομικής αξιοπιστίας εταιρειών μεταφορών και εφοδιαστικής, δεν αποτελούν πολυτέλεια αλλά επιχειρησιακή αναγκαιότητα για κάθε εταιρεία που αντιμετωπίζει σοβαρά την ασφάλεια των απαιτήσεών της.

Eurodebt.eu

Ελέγξτε την εταιρεία πριν λάβετε μια απόφαση

Αξιολογήστε την αξιοπιστία ενός αναδόχου ή μεταφορέα. Χρησιμοποιήστε δεδομένα που βοηθούν στην αξιολόγηση του κινδύνου συνεργασίας.

Αναζήτηση ειδήσεων

Eurodebt.eu

Ελέγξτε την εταιρεία πριν λάβετε μια απόφαση

Αξιολογήστε την αξιοπιστία ενός αναδόχου ή μεταφορέα. Χρησιμοποιήστε δεδομένα που βοηθούν στην αξιολόγηση του κινδύνου συνεργασίας.

Κοινή χρήση άρθρου

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Τελευταίες καταχωρήσεις