UE rezygnuje z reformy płatności B2B: Przewoźnicy nadal będą czekać 120 dni na swoje pieniądze

UE rezygnuje z reformy płatności B2B: Przewoźnicy nadal będą czekać 120 dni na swoje pieniądze

Komisja Europejska planuje wycofać przełomowe rozporządzenie, które miało ograniczyć terminy płatności w transakcjach handlowych do 30 dni. Decyzja ta, zapowiedziana w programie prac KE na 2027 rok, oznacza dla europejskiego sektora transportu i logistyki utrzymanie status quo — a więc realiów, w których więksi zleceniodawcy bez konsekwencji zmuszają mniejszych przewoźników do akceptowania warunków płatności sięgających nawet czterech miesięcy. Dla menedżerów ryzyka i właścicieli firm logistycznych działających na rynku europejskim jest to sygnał alarmowy, który powinien skłonić do natychmiastowego przeglądu polityki kredytowej i procedur weryfikacji kontrahentów.

Koniec nadziei na unijną reformę zatorów płatniczych

Projekt rozporządzenia COM(2023) 533, zaprezentowany przez Komisję Europejską we wrześniu 2023 roku, był odpowiedzią na jeden z najpoważniejszych problemów strukturalnych europejskiego rynku B2B — chroniczne opóźnienia w regulowaniu zobowiązań handlowych. Propozycja zakładała wprowadzenie bezwzględnego, nieprzekraczalnego limitu 30 dni na płatności zarówno w transakcjach między przedsiębiorstwami, jak i w zamówieniach publicznych na terenie całej Unii Europejskiej.

Kluczową innowacją projektu było wybranie formy rozporządzenia zamiast dyrektywy. To rozróżnienie ma fundamentalne znaczenie prawne: rozporządzenie unijne obowiązuje bezpośrednio i jednakowo we wszystkich państwach członkowskich od dnia wejścia w życie, bez potrzeby krajowej implementacji. Dyrektywa natomiast pozostawia państwom swobodę w sposobie wdrożenia, co historycznie prowadziło do ogromnych rozbieżności w egzekwowaniu prawa i skuteczności ochrony wierzycieli w poszczególnych krajach.

Mimo że Parlament Europejski wyraził poparcie dla projektu w głosowaniu w kwietniu 2024 roku, inicjatywa utknęła w martwym punkcie na etapie Rady Unii Europejskiej. Znaczna liczba państw członkowskich zgłosiła sprzeciw, a osiągnięcie wymaganego konsensusu okazało się niemożliwe. Zgodnie z dokumentem opublikowanym 4 listopada 2026 roku, Komisja Europejska umieściła projekt na liście regulacji przeznaczonych do wycofania w ramach programu prac na rok 2027.

Środowiska biznesowe broniące interesów mniejszych firm są wściekłe. Hiszpańska organizacja PMcM — Plataforma Multisectorial contra la Morosidad — publicznie oskarża instytucje unijne o uleganie naciskom potężnych grup lobbingowych reprezentujących wielkie korporacje. Te ostatnie od lat wykorzystują wydłużone terminy płatności jako instrument darmowego finansowania własnej działalności operacyjnej, przerzucając koszty kredytowania na swoich dostawców i podwykonawców, którzy często nie mają siły negocjacyjnej, by odmówić niekorzystnych warunków.

Sektor TSL pod szczególną presją finansową

Spośród wszystkich branż narażonych na skutki fiaska unijnej reformy, sektor transportu drogowego i logistyki znajduje się w szczególnie trudnym położeniu. Wynika to ze specyfiki modelu biznesowego, który wymaga ponoszenia znaczących kosztów z góry, zanim jeszcze pojawi się jakakolwiek płatność od zleceniodawcy.

Przewoźnik, który podejmuje zlecenie transportowe, musi niemal natychmiast pokryć:

  • koszty paliwa — stanowiące często 30–35% całkowitych kosztów operacyjnych,
  • opłaty drogowe i winiety na trasach przebiegających przez wiele krajów,
  • raty leasingowe za ciągniki i naczepy,
  • wynagrodzenia kierowców wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne,
  • koszty ubezpieczeń OC, AC i cargo,
  • bieżące koszty serwisu i utrzymania taboru.

Zapłata za wykonaną usługę natomiast — zgodnie z obecnymi realiami rynkowymi — pojawia się na koncie przewoźnika często z kilkumiesięcznym opóźnieniem. Na konferencji „Polish road transport and logistics under pressure", zorganizowanej przez Organizację Transport i Logistyka Polska (TLP) w Parlamencie Europejskim 18 listopada 2026 roku, przedstawiono dane, które dobitnie ilustrują skalę problemu.

Eliza Misiejuk reprezentująca firmę Schavemaker wskazała, że terminy płatności sięgające 120 dni przestały być wyjątkiem i stają się nową normą rynkową w relacjach z dużymi zleceniodawcami. Statystyki branżowe potwierdzają ten alarmujący obraz: aż 85% polskich firm transportowych regularnie spotyka się z terminami płatności w przedziale 30–60 dni, natomiast 42% przedsiębiorstw jest zmuszonych podpisywać kontrakty, w których termin płatności przekracza 120 dni. Oznacza to, że firma wykonuje usługę, a przez cztery miesiące nie widzi ani złotówki wynagrodzenia, finansując w tym czasie cały cykl operacyjny z własnych środków lub drogiego kredytu obrotowego.

Efekt domina: Od zatorów płatniczych do bankructwa

Maciej Wroński, prezes TLP, zwraca uwagę na jeszcze jeden wymiar problemu — regulacje wprowadzane wyłącznie na poziomie krajowym mogą paradoksalnie pogorszyć sytuację firm działających na rynku międzynarodowym. Gdyby Polska samodzielnie ograniczyła dopuszczalne terminy płatności bez analogicznych regulacji w pozostałych krajach UE, polscy przewoźnicy mogliby stracić część zleceń na rzecz firm z państw, gdzie długie terminy płatności pozostają akceptowalną normą. Stąd postulat środowiska — jedynym sensownym rozwiązaniem jest ujednolicona regulacja dla całego europejskiego sektora TSL.

Bez takiej regulacji branża transportowa pozostaje wyjątkowo podatna na efekt domina. Mechanizm jest prosty i dobrze znany analitykom ryzyka: gdy duży operator spedycyjny lub zleceniodawca ogłasza upadłość lub poważne problemy płatnicze, cały łańcuch podwykonawców i przewoźników, którzy przez miesiące czekali na zapłatę, nagle konfrontuje się z faktem, że zamrożony kapitał przepadnie. Mniejsi przewoźnicy, działający często na bardzo niskich marżach i bez znaczących rezerw gotówkowych, nie są w stanie przetrwać takiego szoku. Rezultatem są kolejne bankructwa, które mogą uruchomić kolejne fale niewypłacalności w całym łańcuchu dostaw.

Presja marżowa w transporcie drogowym jest od lat jedną z najwyższych spośród wszystkich branż przemysłowych. Rosnące koszty pracy, ceny energii, regulacje środowiskowe i koszty compliance sprawiają, że przewoźnicy operują na marżach netto rzędu 2–5%. W takich warunkach zamrożenie należności na 90 czy 120 dni bez dostępu do taniego finansowania zewnętrznego może dosłownie zadecydować o przetrwaniu firmy.

Hiszpański model: Dowód, że regulacje działają

Pesymistyczny obraz sytuacji w UE kontrastuje z doświadczeniem Hiszpanii, która zdecydowała się na samodzielne działanie regulacyjne w sektorze transportowym. Pod koniec 2021 roku władze w Madrycie wprowadziły system surowych kar administracyjnych dla podmiotów przekraczających 60-dniowy termin płatności za usługi transportowe. Co istotne, regulacja jest aktywnie egzekwowana poprzez inspekcje i realne sankcje finansowe — nie pozostała martwym przepisem.

Efekty są wymierne i udokumentowane przez organizację Fenadismer reprezentującą branżę transportową w Hiszpanii. Średni czas oczekiwania na płatność w transporcie drogowym wynosił w 2021 roku 83 dni. W 2025 roku spadł do 59 dni, a we wrześniu 2026 roku osiągnął rekordowo niski poziom 47 dni — a więc poniżej ustawowego limitu 60-dniowego, co świadczy o tym, że część rynku dobrowolnie dostosowała się do nowych standardów, nie czekając na interwencję inspektorów.

Redukcja średniego czasu oczekiwania na płatność o ponad 43% w ciągu pięciu lat to wynik, który jednoznacznie dowodzi skuteczności rygorystycznych regulacji wspieranych realnym egzekwowaniem prawa. Dla polskich i innych europejskich przewoźników, patrzących na te dane z perspektywy 120-dniowych terminów płatności, hiszpański model stanowi niedościgniony wzorzec — i dowód na to, że zmiana jest możliwa, jeśli tylko jest wola polityczna, by ją przeprowadzić.

Co oznacza fiasko reformy dla menedżerów ryzyka?

Wycofanie projektu COM(2023) 533 to nie tylko porażka legislacyjna — to sygnał operacyjny, który powinien skłonić wszystkich uczestników rynku do aktualizacji strategii zarządzania ryzykiem kredytowym. Utrzymanie obecnego stanu prawnego oznacza bowiem, że przez co najmniej kilka kolejnych lat duzi zleceniodawcy zachowają pełną swobodę w narzucaniu długich terminów płatności mniejszym podwykonawcom, a ci ostatni nie będą dysponowali skutecznym instrumentem prawnym do obrony swoich interesów na poziomie europejskim.

Z perspektywy oceny ryzyka współpracy, branżę transportowo-logistyczną należy klasyfikować jako segment podwyższonego ryzyka, wymagający wdrożenia zaostrzonych procedur weryfikacyjnych. W szczególności uwagę zwrócić należy na następujące obszary:

1. Monitorowanie wskaźnika DSO

Wskaźnik Days Sales Outstanding (DSO) — czyli średni czas oczekiwania na zapłatę należności — powinien być monitorowany w trybie kwartalnym dla wszystkich klientów z sektora TSL. Systematyczne wydłużanie się DSO jest jednym z najwcześniejszych i najbardziej wiarygodnych sygnałów ostrzegawczych przed utratą płynności finansowej przez kontrahenta. Firmy, u których DSO przekracza 90 dni i wykazuje trend rosnący, powinny być objęte wzmożoną obserwacją i ograniczeniami limitów kredytowych.

2. Weryfikacja struktury należności zleceniodawców

Przy nawiązywaniu nowych relacji biznesowych oraz przy przeglądzie istniejących umów warto zwrócić szczególną uwagę na strukturę należności potencjalnego kontrahenta — a zwłaszcza na udział należności przeterminowanych w całym portfelu. Firmy, które same doświadczają poważnych opóźnień w inkasie należności od swoich klientów, są statystycznie bardziej skłonne do opóźniania własnych płatności w dół łańcucha dostaw.

3. Rośnące zapotrzebowanie na faktoring i finansowanie należności

W środowisku wysokich terminów płatności i braku regulacyjnej ochrony, faktoring — zarówno pełny (z przejęciem ryzyka niewypłacalności), jak i niepełny — staje się dla wielu przewoźników kwestią przetrwania, a nie tylko optymalizacji finansowej. Instytucje faktoringowe i ubezpieczyciele należności powinni się spodziewać gwałtownego wzrostu popytu na swoje usługi w segmencie TSL w kolejnych kwartałach, co jednocześnie będzie wymagało od nich zaostrzonej analizy portfeli wierzytelności z tej branży.

4. Ryzyko efektu domina w łańcuchu dostaw

Analitycy ryzyka powinni mapować powiązania między dużymi operatorami logistycznymi a siatką ich podwykonawców. Bankructwo jednego dużego gracza może wywołać lawinę niewypłacalności wśród dziesiątek mniejszych firm, które przez miesiące finansowały jego działalność swoim kapitałem obrotowym. Scenariusze stress-testowe powinny uwzględniać ekspozycję na tego rodzaju ryzyko koncentracji.

Perspektywa regulacyjna: Co może się jeszcze zmienić?

Wycofanie projektu rozporządzenia nie zamyka definitywnie dyskusji o reformie systemu płatności w Europie. Komisja Europejska może w przyszłości przedstawić nową propozycję — być może mniej ambitną, opartą na dyrektywie zamiast rozporządzenia, lub przewidującą dłuższe okresy przejściowe i więcej wyjątków, które złagodzą opór państw członkowskich. Możliwe jest też pójście ścieżką regulacji sektorowych — na wzór przepisów dotyczących transportu, które Polska i inne kraje implementowały w ramach Pakietu Mobilności.

Środowisko TSL, reprezentowane przez organizacje takie jak TLP, nie zamierza rezygnować z nacisku na decydentów. Konferencja w Parlamencie Europejskim w listopadzie 2026 roku była wyraźnym sygnałem, że branża będzie aktywnie lobbować na rzecz unijnych rozwiązań, które zrównają szanse konkurencyjne i ochronią mniejszych przewoźników przed dyktaturą finansową dużych zleceniodawców.

Do czasu, gdy nowe regulacje wejdą w życie — a historia legislacyjna każe sądzić, że może to potrwać wiele lat — jedyną skuteczną ochroną dla firm działających w łańcuchu dostaw logistycznych pozostaje rygorystyczna due diligence, aktywne zarządzanie należnościami oraz świadome kształtowanie polityki kredytowej wobec kontrahentów z sektora TSL.

Podsumowanie: Podwyższony stan gotowości dla całej branży

Fiasko unijnej reformy zatorów płatniczych to zła wiadomość dla wszystkich, którzy wierzyli, że prawo europejskie skutecznie wyrówna asymetrię siły między dużymi zleceniodawcami a małymi dostawcami usług. W sektorze transportowym i logistycznym ta asymetria jest szczególnie dotkliwa — i szczególnie niebezpieczna z punktu widzenia stabilności całego rynku.

Firmy, które dziś oceniają ryzyko współpracy z partnerami z branży TSL, muszą brać pod uwagę, że ich kontrahenci mogą działać w warunkach permanentnego niedoboru płynności, wynikającego nie z nieudolności zarządczej, lecz ze strukturalnej patologii rynku płatności. Ta świadomość powinna znajdować odzwierciedlenie zarówno w ocenie scoringowej kontrahentów, jak i w kształtowaniu własnych warunków handlowych.

Doświadczenie Hiszpanii pokazuje, że zmiana jest możliwa — ale wymaga determinacji regulatorów i realnego egzekwowania prawa. Póki takiej determinacji brakuje na poziomie europejskim, cały ciężar zarządzania ryzykiem spoczywa na barkach samych uczestników rynku. A to oznacza, że platformy takie jak EURODEBT.eu, specjalizujące się w weryfikacji wiarygodności finansowej firm transportowych i logistycznych, stają się nie luksusem, lecz koniecznością operacyjną dla każdej firmy poważnie traktującej bezpieczeństwo swoich należności.

Eurodebt.eu

Sprawdź firmę, zanim podejmiesz decyzję

Poznaj wiarygodność kontrahenta lub przewoźnika. Korzystaj z danych, które pomagają ocenić ryzyko współpracy.

Szukaj w aktualnościach

Eurodebt.eu

Sprawdź firmę, zanim podejmiesz decyzję

Poznaj wiarygodność kontrahenta lub przewoźnika. Korzystaj z danych, które pomagają ocenić ryzyko współpracy.

Udostępnij artykuł

Kategorie

Ostatnie wpisy